☼21°BATMAN
SON DAKİKA

Köşe Yazısı

Aytek TAZ
Yazar
Aytek TAZ

AYTEK TAZ – BATMAN SANDIĞINIZ YER DEĞİL

1. Batman, Türkiye’de “petrolle doğan” tek şehir…

13.01.2026 00:48

1. Batman, Türkiye’de “petrolle doğan” tek şehir.

Türkiye’de pek çok şehir tarih, ticaret ya da tarımla büyüdü.
Batman ise doğrudan petrol keşfiyle kurulan nadir şehirlerden biridir.
Yani Batman’ın nüfus artışı, mimarisi ve sosyolojisi yerin altından çıkan sıvıyla şekillendi.
Batman, petrol olmasaydı büyük ihtimalle hâlâ küçük bir kasabaydı.

2. Batman’ın altında “görünmeyen bir şehir” var*

Hasankeyf’te bilinen mağaraların sayısı 4 binin üzerinde.
Ama asıl çarpıcı olan şu:
Henüz haritalanmamış, kapalı ya da çökmüş yüzlerce kaya yerleşimi var.
Yani Batman’da bazı yerlerin altı, üstünden daha kalabalık geçmişe sahip.

3. Malabadi Köprüsü, bir dönem dünyanın en iddialı mühendislik işlerinden biriydi*

1147 yılında yapılan Malabadi Köprüsü’nün kemeri o kadar genişti ki:
• İçinde odalar,
•Yolcular için dinlenme alanları vardı.
Bugünün diliyle söylersek: Orta Çağ’ın “AVM’li köprüsü”.

4. Batman, “şehirleşmeden önce de kalabalıktı”*

Hallan Çemi Höyüğü, sadece eski bir yerleşim değil.
Burası:
• İnsanların avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata geçişini
• Toplumsal düzenin ilk izlerini
gösteren yerlerden biri.
Yani: Batman, şehir olmadan önce de “toplumdu”.

5. Batman’da şehir hafızası kısa, toprak hafızası çok uzun*
Batman’ın il oluşu 1990.
Ama aynı toprakta:
• Roma var
• Bizans var
• Artuklu var
• Eyyubi var
• Osmanlı var
Bu yüzden Batman’da ilginç bir durum var: İnsanlar genç, şehir genç ama hikâyeler çok yaşlı.

6. Batman, Türkiye’de “en hızlı kimlik değiştiren” şehirlerden biri*

1950’lerde köy,
1970’lerde sanayi kasabası,
1990’larda il,
2000’lerde göç şehri…

Sosyologların dikkatini çeken nokta şu: Batman’da 3 kuşak, 3 ayrı şehirde büyümüş gibi yaşıyor.

7. Batman, kötü şöhretine rağmen birçok suç türünde şaşırtıcı derecede sakin*

Medyada adı sık anılsa da istatistiklerde Batman:
• Bazı büyük şehirlere göre
• kişilere karşı işlenen suçlarda daha düşük oranlara sahip.
Yani: Batman’ın ünü, rakamlarından daha gürültülü.

8. Batman, Mezopotamya’nın “kenar mahallesi” değil, kapısı*

Genelde Mezopotamya denince güney akla gelir.
Ama Batman:
• Kuzey Mezopotamya’nın
• Anadolu’ya açılan eşik noktalarından biridir.

Bu yüzden burada hem:
• Doğu’nun hikâyesi
• Anadolu’nun düzeni
aynı anda hissedilir.

9. Batman mutfağı, “sessiz ama karmaşık”tır*

Batman mutfağı çok reklam yapılmaz ama:
• Kürt
• Arap
• Süryani
• Anadolu
mutfaklarının sessiz bir birleşimidir.

Birçok yemek “bizim” denir ama:

Aynı yemeğin 3 köyde 3 ayrı adı vardır.

10. Batman, akademisyenlerin “örnek şehir” dediği ama halkın bilmediği bir yer*

Batman Üniversitesi ve dış üniversitelerde:
• Göç
• Kentleşme
• Petrol ekonomisi
• Travma sonrası toplum
konularında Batman üzerine yazılmış çok sayıda akademik çalışma var.
Ama ironik şekilde:

Batman, hakkında en çok yazılan ama en az okunan şehirlerden biri.

Sağlıcakla kalın…

Yazarın diğer yazıları

AYTEK TAZ – CENNETİN ÇOCUKLARIAYTEK TAZ – GÜÇ ZEHİRLENMESİAYTEK TAZ – KUTSAL YALNIZLIKAYTEK TAZ – GIYBETAYTEK TAZ – ERKEK ERKEK GİBİ, KADIN KADIN GİBİAYTEK TAZ – OSMANLI TOKADIAYTEK TAZ – ALAMUT KALESİ’NİN GÖLGESİNDEAYTEK TAZ – İNSANIN DOKTORU KENDİSİDİRAYTEK TAZ – İMAN SIÇRAMASIAYTEK TAZ – SUÇ VE CEZAAYTEK TAZ – KALU BELÂ: DÜNYAYA GELMEDEN ÖNCE VERDİĞİMİZ SÖZAYTEK TAZ – İNSAN ÖMRÜAYTEK TAZ – KENDİMİZE AYIRMADIĞIMIZ BİR ÖMÜRAYTEK TAZ – KÖRLÜKAYTEK TAZ – FARK ETMEDİĞİMİZ NİMETLERAYTEK TAZ – ÜÇ HARFLİ BİR ALIŞKANLIĞIN TOPLUMSAL FATURASIAYTEK TAZ – ZAMAN HEPİMİZİ SİLECEKAYTEK TAZ – AŞKI KİME SORSAK?AYTEK TAZ – KUYUDAN GELEN DERSAYTEK TAZ – DERİN DONDURUCUYA DEĞİL, FAKİRİN SOFRASINAAYTEK TAZ – CRİSTİANO RONALDO BATMAN PETROLSPOR’A MI GELİYOR?AYTEK TAZ – BATMAN DENİNCE AKLA GELENLER AYTEK TAZ – BATMAN DEĞİL KÜÇÜK İSTANBUL MÜBAREKAYTEK TAZ – OKULUN KAPISINDAKİ KORKUNUN SORUMLUSU BİRAZ DA SENSİN!AYTEK TAZ – KIYASAYTEK TAZ – KUDÜS’ÜN ANAHTARINI TAŞIYAN ADAM SELAHADDİN EYYUBİAYTEK TAZ – VEDA HUTBESİAYTEK TAZ – AŞK ACISI MI? ONU BİR DE HZ. VAHŞİ’YE SORAYTEK TAZ – İNŞİRAHAYTEK TAZ – ALLAH’A ÇOCUKÇA İNANMAKAYTEK TAZ – DİL BELASI: “KONUŞA KONUŞA KAYBETTİKLERİMİZ”AYTEK TAZ – VELİLERE TAVSİYELER “ÇOCUKLUĞUN TELAFİSİ OLMAZ”AYTEK TAZ – SUS!AYTEK TAZ – 2025”TE BATMAN’DA NELER OLDU?AYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI BİR UMUTAYTEK TAZ – RUTİN NİMETTİRAYTEK TAZ – ZAMAN HER ŞEYİ TERS YÜZ EDİNCE…AYTEK TAZ – KARANLIK YOLLARDAN GEÇİP SINIFI AYDINLATLARA…AYTEK TAZ – ERKEĞE ŞİDDETE HAYIR!AYTEK TAZ – GÜLÜŞÜNE ALDANMA, KARANLIK ÜÇLÜ YAKINDA OLABİLİRAYTEK TAZ – MAHREMİYETAYTEK TAZ – DİLAN: COŞKUNUN VE UMUDUN SESİAYTEK TAZ – NOVA ETKİSİ: HAYATIN GİZLİ LÜTFUAYTEK TAZ – GECE AĞACI ALTINDA: SEYDO VE SEYDİKO’NUN TRAJEDİSİAYTEK TAZ – KALPTEN KALBE EĞİTİM: VELİLERE KÜÇÜK HATIRLATMAAYTEK TAZ – FEMİNİZMİN YALNIZ KADINLARIAYTEK TAZ – RAMANLILAR: BATMAN’IN SESSİZ GÜCÜAYTEK TAZ – RECEBANLILAR: BATMAN’IN NÜFUS DEPOSUAYTEK TAZ – ZEMBÎLFİROŞ İLE XATÛN: KAVUŞAMAYANLARIN EN SESSİZ ÇIĞLIĞIAYTEK TAZ – BATMAN’DA GECE SERİNLEME REHBERİAYTEK TAZ – KADER; YAZILMIŞ OLAN MI, YAZDIĞIMIZ MI?AYTEK TAZ – GILGAMIŞ: ÖLÜMLE SAVAŞAN İLK İNSANAYTEK TAZ – BATMANLI ŞEHMUS HAZER’İN POTAYA SIĞMAYAN HİKÂYESİAYTEK TAZ – BATMAN’DA DÜĞÜN SEZONU BAŞLADI: ALTIN YERİNE ÇEYREK SİMİT TAKILIYOR!AYTEK TAZ – BATMAN USULÜ KALDIRIMDA ÇAY MOLASIAYTEK TAZ – CHATGPT’YE SORDUK. BİR ŞEYTAN OLSAYDIN GENÇLERİ DİNDEN NASIL SOĞUTURDUN?AYTEK TAZ – OSMANÊ WERDO VE BATMAN FİLMİ!AYTEK TAZ – EMANET EKRANLARDA DEĞİL KALPLERDE SAKLANIRAYTEK TAZ – TRAFİKTE PASSAT, GÖNÜLDEN PETROLSPORAYTEK TAZ – STORY’SİZ MUTLULUK OLMAZMIŞ MEĞER!AYTEK TAZ – BİR MAHALLENİN KALBİ: YENİ MAHALLE İLKOKULUAYTEK TAZ – UÇMAK İÇİN DÜŞMEK GEREKİRAYTEK TAZ – NEWROZ ATEŞİAYTEK TAZ – BATMAN İSTATİSTİKLERİAYTEK TAZ – ZOR ŞARTLARAYTEK TAZ – KANSERAYTEK TAZ – EĞİTİM ŞARTAYTEK TAZ – HAYATINIZ SEÇTİĞİNİZ KADINDIRAYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI / BATMAN’DA 2024’TE NELER OLDU?KADİM TOPRAKLARIN MODERN ŞEHRİBatmanlı ÜnlülerGEÇMİŞTEN MEKTUP VARCAHİLİYE DÖNEMİ (M.S. 2024)Yazarın tüm yazıları →