☼21°BATMAN
SON DAKİKA

Köşe Yazısı

Aytek TAZ
Yazar
Aytek TAZ

AYTEK TAZ – KIYAS

İnsan, çoğu zaman aynaya bakmaz; başkasının penceresinden kendine bakmaya çalışır. İşte o an başlar kıyas…

12.04.2026 04:25

İnsan, çoğu zaman aynaya bakmaz; başkasının penceresinden kendine bakmaya çalışır. İşte o an başlar kıyas. Sessiz, sinsi ve çoğu zaman fark edilmeden hayatımıza yerleşen bir alışkanlık… Ama sonuçları hiç de sessiz değildir. Çünkü kıyas, insanın içini kemiren, huzurunu yavaş yavaş tüketen bir alışkanlıktır.

Kıyas, ilk bakışta masum görünür. “O başardıysa ben de başarabilirim” gibi cümlelerle kendini motive edenler vardır. Ama işin rengi çoğu zaman böyle kalmaz. Bu düşünce kısa sürede “O yaptı, ben neden yapamadım?”a dönüşür. Ardından içten içe bir huzursuzluk, bir eksiklik hissi başlar. İşte o noktada insan artık kendini geliştirmeye değil, başkasını geçmeye odaklanır. Ve bu da insanı yorar.

İblis kendini Adem’le kıyasladı, şeytan oldu.
Kabil kendini Habil ile kıyasladı, katil oldu.

Bu iki cümle, aslında kıyasın insanı nasıl uçurumlara sürükleyebileceğinin en çarpıcı örnekleridir. Çünkü kıyas sadece bir karşılaştırma değil, aynı zamanda bir üstünlük kurma çabasıdır. İnsan kendini başkasından üstün görmeye başladığında kibir doğar; kendini eksik gördüğünde ise haset başlar. Her iki durumda da kaybeden yine insanın kendisidir.

Kıyas başkasının tabağındakine bakmaktır.
Ama o tabağa neyin hangi şartlarda konduğunu bilmeden…

Bugün özellikle gençler arasında bu durum çok daha belirgin. Sosyal medyada herkes en güzel anını paylaşır. En mutlu hâlini, en başarılı anını, en parlak görüntüsünü… Ama kimse uykusuz gecelerini, kaygılarını, başarısızlıklarını paylaşmaz. Sen ise başkasının en iyi anını, kendi en sıradan gününle kıyaslarsın. Bu da insanda sürekli bir eksiklik duygusu oluşturur.

Bir öğrenciyi düşünün… Sınıfta arkadaşının yüksek not aldığını görüyor. Hemen kendini onunla kıyaslıyor. Ama o arkadaşının belki gecelerce çalıştığını, belki farklı imkânlara sahip olduğunu, belki bambaşka bir öğrenme tarzı olduğunu hesaba katmıyor. Sonuç? Motivasyon yerine moral bozukluğu.

Bir başka örnek… Aynı mahallede büyüyen iki genç. Biri erken yaşta iş bulmuş, diğeri hâlâ yolunu arıyor. Kıyas başladığı anda ikinci genç kendini başarısız hissetmeye başlar. Oysa herkesin hayat takvimi farklıdır. Kimisi erken açan çiçek gibidir, kimisi geç ama sağlam açar.

Başkasının nasibine göz diken, elindekini kaybeder.

Bu söz, sadece bir öğüt değil; hayatın işleyişine dair bir gerçektir. Çünkü insan sürekli başkasına bakarsa, kendi elindekinin kıymetini göremez. Sahip oldukları gözünde küçülür. Oysa şükür, insanı büyütür; kıyas ise küçültür.

Kıyasın en tehlikeli yönlerinden biri de ilişkileri zehirlemesidir. Eşler arasında, kardeşler arasında, arkadaşlar arasında… “Onun eşi şöyle, sen neden böylesin?” gibi cümleler, sevgi bağlarını zedeler. Çünkü kıyas, insanı olduğu gibi kabul etmez; değiştirmeye zorlar.

Ailelere bir çift söz…
Çocuklarınızı başkalarıyla kıyaslamayın. “Bak filancanın çocuğu…” diye başlayan her cümle, çocuğun özgüveninden bir parça koparır. Her çocuk farklıdır. Kimi matematikte iyidir, kimi sanatta, kimi iletişimde… Siz çocuğunuzu başkasıyla değil, kendi potansiyeliyle değerlendirin. Onu olduğu gibi kabul edin. Çünkü kıyaslanan çocuk, ya içine kapanır ya da sürekli kendini ispat etmek zorunda hisseder. İkisi de sağlıklı değildir.

Bir çocuk düşünün… Sürekli “sen neden ablan gibi değilsin?” diye büyütülüyor. O çocuk bir süre sonra kendini yetersiz hissetmeye başlar. Oysa belki de onun bambaşka bir yeteneği vardır. Ama kıyas, o yeteneği görmesine engel olur.

Gençlere bir hatırlatma…
Sen başkası değilsin. Senin hikâyen, senin şartların, senin sınavların var. Kendi yolunu başkasının haritasıyla bulamazsın. Herkesin hayatı farklı bir imtihandır. Sen başkasının sonucuna bakıyorsun, ama sürecini bilmiyorsun.

Kıyas seni geliştirmez; sadece seni yorar. Sürekli başkalarına bakarak yaşayan biri, hiçbir zaman kendi yolunu net göremez. Çünkü gözü hep yan yoldadır. Oysa başarı, başkasını geçmek değil, kendini geçmektir.

Kendine şunu sor:
“Dün olduğum kişiden daha iyi miyim?”
Eğer cevap evetse, doğru yoldasın.

Unutmayın, kıyas çoğu zaman adaletsizdir. Çünkü kimse başkasının yükünü tam olarak bilmez. Birinin kolay görünen hayatının arkasında ne mücadeleler olduğunu bilemezsiniz. Bu yüzden görünenle hüküm vermek, insanı yanıltır.

Kıyas ettikçe eksilir insan,
Şükrettikçe çoğalır.

Belki de hayatın en sade ama en doğru dengesi burada gizlidir. İnsan sahip olduklarına odaklandığında huzur bulur. Sahip olmadıklarına odaklandığında ise huzursuzluk büyür.

Son söz niyetine…
Kendin ol. Kendi yolunda yürü. Kendi hızında ilerle. Başkasının hayatına bakarak kendi hikâyeni değersizleştirme. Çünkü herkesin nasibi kendine yazılmıştır. Ve unutma, sen başkası gibi olmak zorunda değilsin; en çok kendin olduğunda değerlisin.

Yazarın diğer yazıları

AYTEK TAZ – CENNETİN ÇOCUKLARIAYTEK TAZ – GÜÇ ZEHİRLENMESİAYTEK TAZ – KUTSAL YALNIZLIKAYTEK TAZ – GIYBETAYTEK TAZ – ERKEK ERKEK GİBİ, KADIN KADIN GİBİAYTEK TAZ – OSMANLI TOKADIAYTEK TAZ – ALAMUT KALESİ’NİN GÖLGESİNDEAYTEK TAZ – İNSANIN DOKTORU KENDİSİDİRAYTEK TAZ – İMAN SIÇRAMASIAYTEK TAZ – SUÇ VE CEZAAYTEK TAZ – KALU BELÂ: DÜNYAYA GELMEDEN ÖNCE VERDİĞİMİZ SÖZAYTEK TAZ – İNSAN ÖMRÜAYTEK TAZ – KENDİMİZE AYIRMADIĞIMIZ BİR ÖMÜRAYTEK TAZ – KÖRLÜKAYTEK TAZ – FARK ETMEDİĞİMİZ NİMETLERAYTEK TAZ – ÜÇ HARFLİ BİR ALIŞKANLIĞIN TOPLUMSAL FATURASIAYTEK TAZ – ZAMAN HEPİMİZİ SİLECEKAYTEK TAZ – AŞKI KİME SORSAK?AYTEK TAZ – KUYUDAN GELEN DERSAYTEK TAZ – DERİN DONDURUCUYA DEĞİL, FAKİRİN SOFRASINAAYTEK TAZ – CRİSTİANO RONALDO BATMAN PETROLSPOR’A MI GELİYOR?AYTEK TAZ – BATMAN DENİNCE AKLA GELENLER AYTEK TAZ – BATMAN DEĞİL KÜÇÜK İSTANBUL MÜBAREKAYTEK TAZ – OKULUN KAPISINDAKİ KORKUNUN SORUMLUSU BİRAZ DA SENSİN!AYTEK TAZ – KUDÜS’ÜN ANAHTARINI TAŞIYAN ADAM SELAHADDİN EYYUBİAYTEK TAZ – VEDA HUTBESİAYTEK TAZ – AŞK ACISI MI? ONU BİR DE HZ. VAHŞİ’YE SORAYTEK TAZ – İNŞİRAHAYTEK TAZ – ALLAH’A ÇOCUKÇA İNANMAKAYTEK TAZ – DİL BELASI: “KONUŞA KONUŞA KAYBETTİKLERİMİZ”AYTEK TAZ – VELİLERE TAVSİYELER “ÇOCUKLUĞUN TELAFİSİ OLMAZ”AYTEK TAZ – BATMAN SANDIĞINIZ YER DEĞİLAYTEK TAZ – SUS!AYTEK TAZ – 2025”TE BATMAN’DA NELER OLDU?AYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI BİR UMUTAYTEK TAZ – RUTİN NİMETTİRAYTEK TAZ – ZAMAN HER ŞEYİ TERS YÜZ EDİNCE…AYTEK TAZ – KARANLIK YOLLARDAN GEÇİP SINIFI AYDINLATLARA…AYTEK TAZ – ERKEĞE ŞİDDETE HAYIR!AYTEK TAZ – GÜLÜŞÜNE ALDANMA, KARANLIK ÜÇLÜ YAKINDA OLABİLİRAYTEK TAZ – MAHREMİYETAYTEK TAZ – DİLAN: COŞKUNUN VE UMUDUN SESİAYTEK TAZ – NOVA ETKİSİ: HAYATIN GİZLİ LÜTFUAYTEK TAZ – GECE AĞACI ALTINDA: SEYDO VE SEYDİKO’NUN TRAJEDİSİAYTEK TAZ – KALPTEN KALBE EĞİTİM: VELİLERE KÜÇÜK HATIRLATMAAYTEK TAZ – FEMİNİZMİN YALNIZ KADINLARIAYTEK TAZ – RAMANLILAR: BATMAN’IN SESSİZ GÜCÜAYTEK TAZ – RECEBANLILAR: BATMAN’IN NÜFUS DEPOSUAYTEK TAZ – ZEMBÎLFİROŞ İLE XATÛN: KAVUŞAMAYANLARIN EN SESSİZ ÇIĞLIĞIAYTEK TAZ – BATMAN’DA GECE SERİNLEME REHBERİAYTEK TAZ – KADER; YAZILMIŞ OLAN MI, YAZDIĞIMIZ MI?AYTEK TAZ – GILGAMIŞ: ÖLÜMLE SAVAŞAN İLK İNSANAYTEK TAZ – BATMANLI ŞEHMUS HAZER’İN POTAYA SIĞMAYAN HİKÂYESİAYTEK TAZ – BATMAN’DA DÜĞÜN SEZONU BAŞLADI: ALTIN YERİNE ÇEYREK SİMİT TAKILIYOR!AYTEK TAZ – BATMAN USULÜ KALDIRIMDA ÇAY MOLASIAYTEK TAZ – CHATGPT’YE SORDUK. BİR ŞEYTAN OLSAYDIN GENÇLERİ DİNDEN NASIL SOĞUTURDUN?AYTEK TAZ – OSMANÊ WERDO VE BATMAN FİLMİ!AYTEK TAZ – EMANET EKRANLARDA DEĞİL KALPLERDE SAKLANIRAYTEK TAZ – TRAFİKTE PASSAT, GÖNÜLDEN PETROLSPORAYTEK TAZ – STORY’SİZ MUTLULUK OLMAZMIŞ MEĞER!AYTEK TAZ – BİR MAHALLENİN KALBİ: YENİ MAHALLE İLKOKULUAYTEK TAZ – UÇMAK İÇİN DÜŞMEK GEREKİRAYTEK TAZ – NEWROZ ATEŞİAYTEK TAZ – BATMAN İSTATİSTİKLERİAYTEK TAZ – ZOR ŞARTLARAYTEK TAZ – KANSERAYTEK TAZ – EĞİTİM ŞARTAYTEK TAZ – HAYATINIZ SEÇTİĞİNİZ KADINDIRAYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI / BATMAN’DA 2024’TE NELER OLDU?KADİM TOPRAKLARIN MODERN ŞEHRİBatmanlı ÜnlülerGEÇMİŞTEN MEKTUP VARCAHİLİYE DÖNEMİ (M.S. 2024)Yazarın tüm yazıları →