☼21°BATMAN
SON DAKİKA

Köşe Yazısı

Aytek TAZ
Yazar
Aytek TAZ

AYTEK TAZ – VEDA HUTBESİ

İnsan bazen tarihin içinde söylenmiş birkaç cümlenin, yüzyıllar sonra bile bugünün manşetlerinden daha güçlü olduğunu fark ediyor…

02.03.2026 04:00

İnsan bazen tarihin içinde söylenmiş birkaç cümlenin, yüzyıllar sonra bile bugünün manşetlerinden daha güçlü olduğunu fark ediyor. İşte Veda Hutbesi tam olarak böyle bir metindir. Bir vedadan çok bir başlangıçtır aslında; bir dönemin kapanışı değil, insanlığın önüne bırakılmış bir ahlâk pusulasıdır. Çünkü orada söylenenler sadece bir topluluğa değil, insanın zaaflarına hitap eder. Ve insan değişse de zaafları pek değişmez.

Hicretin onuncu yılında, yüz bini aşkın insanın önünde, Hz. Muhammed, bugün Suudi Arabistan sınırları içinde bulunan Arafat Dağı’nda insanlığa son büyük hitabını yaptı. Mekân tesadüf değildi; hac ibadetinin kalbi sayılan bu yer, dünyanın dört bir yanından gelen insanların eşit durduğu bir meydandı. Irkın, soyun, servetin anlamını yitirdiği bir yerde eşitliği anlatmak, sözün gücünü artırıyordu. O gün verilen mesajların yankısı ise yalnızca çöllerde değil, çağların içinde dolaşacaktı.

Hutbenin en çarpıcı tarafı şuydu: İnsanlığın bugün hâlâ çözemediği meselelerin neredeyse tamamına temas ediyordu. “Arabın Arap olmayana üstünlüğü yoktur” denildiğinde henüz modern insan hakları bildirileri yazılmamıştı. Bugün ise dünyanın dört bir yanında insanlar hâlâ renklerinden, kimliklerinden veya inançlarından dolayı ayrıştırılıyor. Demek ki sorun bilmemekte değil; bildiğini yaşamamakta.

Faiz yasağı hutbenin önemli başlıklarından biriydi. İnsan emeğini sömüren ekonomik düzenlerin toplumları nasıl çürüttüğünü bugün daha açık görüyoruz. Borç batağında yaşayan bireyler, kredi zincirleri arasında sıkışmış aileler… O gün kaldırılan faiz anlayışı bugün farklı isimlerle yeniden hayatımıza giriyor. İnsanlık teknolojide ilerledi ama borçluluk psikolojisinde geriye düştü.

Kadın hakları konusunda yapılan vurgu ise ayrı bir dikkat ister. Kadınların emanet olduğu, haklarının korunması gerektiği açıkça ifade edildi. Bugün sosyal medyada kadına yönelik şiddet haberleri sıradan bir bildirim gibi ekranımıza düşüyor. Bir tarafta kadın üzerinden sloganlar atan modern dünya, diğer tarafta hâlâ güven içinde yaşayamayan kadınlar… Demek ki mesele sadece hakları yazmak değil; o hakları kalbe yerleştirmek.

Bir başka başlık emanetti. İnsanların canı, malı ve onuru dokunulmaz ilan edildi. Şimdi etrafımıza bakalım: Trafikte bir tartışma cinayetle sonuçlanabiliyor, sosyal medyada bir insanın itibarı birkaç saniyede yok edilebiliyor. Klavyeler bazen kılıçtan keskin oluyor. Oysa hutbe, insan onurunu kutsal bir alan olarak tarif etmişti.

Belki de en unutulan cümlelerden biri şuydu: Müminler kardeştir. Bugün ise aynı mahallede yaşayan insanlar birbirine selam vermekten çekiniyor. Siyasi görüşler, ekonomik farklılıklar ya da küçük çıkar hesapları insanları birbirinden uzaklaştırıyor. Aynı sofraya oturmayı unutan bir toplumun büyük idealler kurması zorlaşıyor.

Aslında mesele şurada düğümleniyor: Veda Hutbesi okunuyor ama yaşanmıyor. Düğünlerde, sohbetlerde, vaazlarda adı geçiyor fakat günlük hayatın kararlarına pek uğramıyor. O hutbe bir tarih metni değil; bir hayat talimatnamesiydi. Biz onu duvara asılacak bir hat levhasına çevirdik.

Belki de bugün kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor: Sorun gerçekten çağın karmaşıklığı mı, yoksa basit doğruları uygulamaya cesaret edemeyişimiz mi?

Çünkü insanlık hâlâ adalet arıyor, güven arıyor, merhamet arıyor. Ve ironik olan şu ki; aradığımız birçok cevap, asırlar önce çölde yapılan o son konuşmanın satır aralarında hâlâ bizi bekliyor.

Yazarın diğer yazıları

AYTEK TAZ – CENNETİN ÇOCUKLARIAYTEK TAZ – GÜÇ ZEHİRLENMESİAYTEK TAZ – KUTSAL YALNIZLIKAYTEK TAZ – GIYBETAYTEK TAZ – ERKEK ERKEK GİBİ, KADIN KADIN GİBİAYTEK TAZ – OSMANLI TOKADIAYTEK TAZ – ALAMUT KALESİ’NİN GÖLGESİNDEAYTEK TAZ – İNSANIN DOKTORU KENDİSİDİRAYTEK TAZ – İMAN SIÇRAMASIAYTEK TAZ – SUÇ VE CEZAAYTEK TAZ – KALU BELÂ: DÜNYAYA GELMEDEN ÖNCE VERDİĞİMİZ SÖZAYTEK TAZ – İNSAN ÖMRÜAYTEK TAZ – KENDİMİZE AYIRMADIĞIMIZ BİR ÖMÜRAYTEK TAZ – KÖRLÜKAYTEK TAZ – FARK ETMEDİĞİMİZ NİMETLERAYTEK TAZ – ÜÇ HARFLİ BİR ALIŞKANLIĞIN TOPLUMSAL FATURASIAYTEK TAZ – ZAMAN HEPİMİZİ SİLECEKAYTEK TAZ – AŞKI KİME SORSAK?AYTEK TAZ – KUYUDAN GELEN DERSAYTEK TAZ – DERİN DONDURUCUYA DEĞİL, FAKİRİN SOFRASINAAYTEK TAZ – CRİSTİANO RONALDO BATMAN PETROLSPOR’A MI GELİYOR?AYTEK TAZ – BATMAN DENİNCE AKLA GELENLER AYTEK TAZ – BATMAN DEĞİL KÜÇÜK İSTANBUL MÜBAREKAYTEK TAZ – OKULUN KAPISINDAKİ KORKUNUN SORUMLUSU BİRAZ DA SENSİN!AYTEK TAZ – KIYASAYTEK TAZ – KUDÜS’ÜN ANAHTARINI TAŞIYAN ADAM SELAHADDİN EYYUBİAYTEK TAZ – AŞK ACISI MI? ONU BİR DE HZ. VAHŞİ’YE SORAYTEK TAZ – İNŞİRAHAYTEK TAZ – ALLAH’A ÇOCUKÇA İNANMAKAYTEK TAZ – DİL BELASI: “KONUŞA KONUŞA KAYBETTİKLERİMİZ”AYTEK TAZ – VELİLERE TAVSİYELER “ÇOCUKLUĞUN TELAFİSİ OLMAZ”AYTEK TAZ – BATMAN SANDIĞINIZ YER DEĞİLAYTEK TAZ – SUS!AYTEK TAZ – 2025”TE BATMAN’DA NELER OLDU?AYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI BİR UMUTAYTEK TAZ – RUTİN NİMETTİRAYTEK TAZ – ZAMAN HER ŞEYİ TERS YÜZ EDİNCE…AYTEK TAZ – KARANLIK YOLLARDAN GEÇİP SINIFI AYDINLATLARA…AYTEK TAZ – ERKEĞE ŞİDDETE HAYIR!AYTEK TAZ – GÜLÜŞÜNE ALDANMA, KARANLIK ÜÇLÜ YAKINDA OLABİLİRAYTEK TAZ – MAHREMİYETAYTEK TAZ – DİLAN: COŞKUNUN VE UMUDUN SESİAYTEK TAZ – NOVA ETKİSİ: HAYATIN GİZLİ LÜTFUAYTEK TAZ – GECE AĞACI ALTINDA: SEYDO VE SEYDİKO’NUN TRAJEDİSİAYTEK TAZ – KALPTEN KALBE EĞİTİM: VELİLERE KÜÇÜK HATIRLATMAAYTEK TAZ – FEMİNİZMİN YALNIZ KADINLARIAYTEK TAZ – RAMANLILAR: BATMAN’IN SESSİZ GÜCÜAYTEK TAZ – RECEBANLILAR: BATMAN’IN NÜFUS DEPOSUAYTEK TAZ – ZEMBÎLFİROŞ İLE XATÛN: KAVUŞAMAYANLARIN EN SESSİZ ÇIĞLIĞIAYTEK TAZ – BATMAN’DA GECE SERİNLEME REHBERİAYTEK TAZ – KADER; YAZILMIŞ OLAN MI, YAZDIĞIMIZ MI?AYTEK TAZ – GILGAMIŞ: ÖLÜMLE SAVAŞAN İLK İNSANAYTEK TAZ – BATMANLI ŞEHMUS HAZER’İN POTAYA SIĞMAYAN HİKÂYESİAYTEK TAZ – BATMAN’DA DÜĞÜN SEZONU BAŞLADI: ALTIN YERİNE ÇEYREK SİMİT TAKILIYOR!AYTEK TAZ – BATMAN USULÜ KALDIRIMDA ÇAY MOLASIAYTEK TAZ – CHATGPT’YE SORDUK. BİR ŞEYTAN OLSAYDIN GENÇLERİ DİNDEN NASIL SOĞUTURDUN?AYTEK TAZ – OSMANÊ WERDO VE BATMAN FİLMİ!AYTEK TAZ – EMANET EKRANLARDA DEĞİL KALPLERDE SAKLANIRAYTEK TAZ – TRAFİKTE PASSAT, GÖNÜLDEN PETROLSPORAYTEK TAZ – STORY’SİZ MUTLULUK OLMAZMIŞ MEĞER!AYTEK TAZ – BİR MAHALLENİN KALBİ: YENİ MAHALLE İLKOKULUAYTEK TAZ – UÇMAK İÇİN DÜŞMEK GEREKİRAYTEK TAZ – NEWROZ ATEŞİAYTEK TAZ – BATMAN İSTATİSTİKLERİAYTEK TAZ – ZOR ŞARTLARAYTEK TAZ – KANSERAYTEK TAZ – EĞİTİM ŞARTAYTEK TAZ – HAYATINIZ SEÇTİĞİNİZ KADINDIRAYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI / BATMAN’DA 2024’TE NELER OLDU?KADİM TOPRAKLARIN MODERN ŞEHRİBatmanlı ÜnlülerGEÇMİŞTEN MEKTUP VARCAHİLİYE DÖNEMİ (M.S. 2024)Yazarın tüm yazıları →