☼21°BATMAN
SON DAKİKA

Köşe Yazısı

Aytek TAZ
Yazar
Aytek TAZ

AYTEK TAZ – OSMANLI TOKADI

Bir zamanlar Osmanlı denildiğinde akla yalnızca fetihler, savaşlar ve büyük hükümdarlar gelmezdi…

12.10.2026 02:00

Bir zamanlar Osmanlı denildiğinde akla yalnızca fetihler, savaşlar ve büyük hükümdarlar gelmezdi. Edep, nezaket, zarafet ve insanlara saygı da bu medeniyetin önemli parçalarıydı. Kapıdan girerken başkasına yol vermek, büyüğe hürmet etmek, küçüğü korumak ve kimseyi incitmemeye çalışmak bir görgü anlayışının göstergesiydi. Elbette geçmişte de haksızlıklar ve kabalıklar vardı. Ancak Osmanlı kültüründe insan ilişkilerinde inceliğe verilen önemi bugün yeniden hatırlamaya ihtiyacımız var.

Osmanlı şehirlerinde vakıflar aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine yardım edilir, kuşlar için su ve barınak sağlanır, bazı hayır kurumları hayvanların bakımını üstlenirdi. Yardım ederken insanları mahcup etmemeye özen gösterilir, komşuluk ilişkilerinde hatır ve gönül gözetilirdi. Bir misafire gösterilen ilgi, bir büyüğe duyulan saygı, bir ihtiyaç sahibine uzatılan el yalnızca güzel davranışlar değil, aynı zamanda bir medeniyet anlayışının işaretleriydi.

Peki, aradan geçen yaklaşık yüz yılda ne değişti? Teknolojimiz gelişti, yollarımız genişledi, binalarımız yükseldi. Telefonlarımız akıllandı ama birbirimize karşı davranışlarımız ne kadar akıllandı? İletişim imkânlarımız arttı ama birbirimizi dinleme ve anlama becerimiz aynı ölçüde arttı mı?

Bugün trafikte birbirine yol vermeyen, korna sesleriyle çevresini rahatsız eden, en küçük anlaşmazlığı kavgaya dönüştüren insanlarla karşılaşıyoruz. Toplu taşımada yüksek sesle telefonla konuşanlar, sıraya kaynak yapanlar, yere çöp atanlar ve ortak yaşam alanlarını kendi malı gibi kullananlar da az değil. Ne yazık ki bazı insanlar, başkasının hakkına saygı göstermeyi bir incelik değil, gereksiz bir davranış olarak görüyor.

Kabalık yalnızca sokaklarda da kalmıyor. Garsona tepeden bakan, çalışanları azarlayan, komşusunu gürültüyle rahatsız eden, yaşlılara ve çocuklara karşı anlayışsız davranan insanlarla da karşılaşıyoruz. Daha kötüsü, hakaret etmeyi, tehdit etmeyi ve şiddete başvurmayı güç göstergesi sayan bir anlayışın giderek daha görünür hâle gelmesi. Oysa insanın gerçek gücü, öfkesini başkasına yöneltmesinde değil, kendisine hâkim olabilmesindedir.

İşte tam da bu noktada insanın aklına o meşhur söz geliyor: Osmanlı tokadı!
Keşke görgüsüzlüğüyle çevresindekileri ezen, şiddeti bir çözüm yolu olarak gören ve başkasının hakkını hiçe sayan herkes bir Osmanlı tokadıyla kendine gelse! Elbette burada sözünü ettiğimiz, gerçek anlamda bir şiddet değil; insanın yanlışını fark etmesini sağlayacak bir vicdan tokadıdır. Çünkü kabalığa kabalıkla, şiddete şiddetle karşılık vermek toplumu düzeltmez. Asıl mesele, insanın yaptığı yanlıştan utanması ve kendini değiştirmesidir.

Yüz yıl önceki toplumla bugünü karşılaştırırken geçmişi bütünüyle kusursuz, bugünü ise bütünüyle kötü görmek doğru olmaz. Geçmişte de adaletsizlikler yaşandı, bugün de nezaketiyle ve yardımseverliğiyle örnek olan pek çok insanımız var. Ancak modernleşmeyi yalnızca daha büyük evlere, daha iyi arabalara ve daha yeni telefonlara sahip olmak sanıyorsak önemli bir noktayı kaçırıyoruz. Çünkü medeniyet, sahip olduklarımızdan önce nasıl davrandığımızla ilgilidir.

Medeniyet, yalnızca geniş caddeler ve yüksek binalar değildir. Medeniyet; trafikte sabırlı olmak, toplu taşımada başkasını rahatsız etmemek, bir çalışanla saygılı konuşmak, yaşlıya yardımcı olmak ve anlaşmazlık yaşadığımızda öfkemize yenilmemektir. Kısacası, kimsenin bizi uyarmasına gerek kalmadan doğru davranabilmektir.

Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey, geçmişin güzel değerlerini yeniden hatırlamaktır. Saygıyı, nezaketi, merhameti ve başkasının hakkını gözetmeyi yeniden hayatımızın merkezine koymalıyız. Çocuklarımıza yalnızca başarılı olmayı değil, iyi insan olmayı da öğretmeliyiz. Çünkü bilgi ve başarı, ahlakla birleşmediğinde topluma huzur getirmeye yetmez.

Unutmayalım ki bir toplumun değerleri, büyük sözlerle değil, günlük hayattaki davranışlarla yaşar. Bir başkasına yol vermek, sırada hakkına razı olmak, yüksek sesle çevreyi rahatsız etmemek ve öfkelendiğinde kendini tutabilmek küçük gibi görünen ama toplumsal hayatı güzelleştiren davranışlardır.

Bize bugün fetihlerden önce fetih ahlakı, Osmanlı tokadından önce Osmanlı edebi lazım. Çünkü gerçek medeniyet, insanları korkutarak susturmak değil; kimseyi incitmeden, ezmeden ve korkutmadan birlikte yaşayabilmektir.

Belki de en ağır Osmanlı tokadı, insanın bir gün kendi davranışlarına bakıp kendinden utanmasıdır. İşte o zaman değişim başlar; önce insanda, sonra toplumda..

Yazarın diğer yazıları

AYTEK TAZ – CENNETİN ÇOCUKLARIAYTEK TAZ – GÜÇ ZEHİRLENMESİAYTEK TAZ – KUTSAL YALNIZLIKAYTEK TAZ – GIYBETAYTEK TAZ – ERKEK ERKEK GİBİ, KADIN KADIN GİBİAYTEK TAZ – ALAMUT KALESİ’NİN GÖLGESİNDEAYTEK TAZ – İNSANIN DOKTORU KENDİSİDİRAYTEK TAZ – İMAN SIÇRAMASIAYTEK TAZ – SUÇ VE CEZAAYTEK TAZ – KALU BELÂ: DÜNYAYA GELMEDEN ÖNCE VERDİĞİMİZ SÖZAYTEK TAZ – İNSAN ÖMRÜAYTEK TAZ – KENDİMİZE AYIRMADIĞIMIZ BİR ÖMÜRAYTEK TAZ – KÖRLÜKAYTEK TAZ – FARK ETMEDİĞİMİZ NİMETLERAYTEK TAZ – ÜÇ HARFLİ BİR ALIŞKANLIĞIN TOPLUMSAL FATURASIAYTEK TAZ – ZAMAN HEPİMİZİ SİLECEKAYTEK TAZ – AŞKI KİME SORSAK?AYTEK TAZ – KUYUDAN GELEN DERSAYTEK TAZ – DERİN DONDURUCUYA DEĞİL, FAKİRİN SOFRASINAAYTEK TAZ – CRİSTİANO RONALDO BATMAN PETROLSPOR’A MI GELİYOR?AYTEK TAZ – BATMAN DENİNCE AKLA GELENLER AYTEK TAZ – BATMAN DEĞİL KÜÇÜK İSTANBUL MÜBAREKAYTEK TAZ – OKULUN KAPISINDAKİ KORKUNUN SORUMLUSU BİRAZ DA SENSİN!AYTEK TAZ – KIYASAYTEK TAZ – KUDÜS’ÜN ANAHTARINI TAŞIYAN ADAM SELAHADDİN EYYUBİAYTEK TAZ – VEDA HUTBESİAYTEK TAZ – AŞK ACISI MI? ONU BİR DE HZ. VAHŞİ’YE SORAYTEK TAZ – İNŞİRAHAYTEK TAZ – ALLAH’A ÇOCUKÇA İNANMAKAYTEK TAZ – DİL BELASI: “KONUŞA KONUŞA KAYBETTİKLERİMİZ”AYTEK TAZ – VELİLERE TAVSİYELER “ÇOCUKLUĞUN TELAFİSİ OLMAZ”AYTEK TAZ – BATMAN SANDIĞINIZ YER DEĞİLAYTEK TAZ – SUS!AYTEK TAZ – 2025”TE BATMAN’DA NELER OLDU?AYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI BİR UMUTAYTEK TAZ – RUTİN NİMETTİRAYTEK TAZ – ZAMAN HER ŞEYİ TERS YÜZ EDİNCE…AYTEK TAZ – KARANLIK YOLLARDAN GEÇİP SINIFI AYDINLATLARA…AYTEK TAZ – ERKEĞE ŞİDDETE HAYIR!AYTEK TAZ – GÜLÜŞÜNE ALDANMA, KARANLIK ÜÇLÜ YAKINDA OLABİLİRAYTEK TAZ – MAHREMİYETAYTEK TAZ – DİLAN: COŞKUNUN VE UMUDUN SESİAYTEK TAZ – NOVA ETKİSİ: HAYATIN GİZLİ LÜTFUAYTEK TAZ – GECE AĞACI ALTINDA: SEYDO VE SEYDİKO’NUN TRAJEDİSİAYTEK TAZ – KALPTEN KALBE EĞİTİM: VELİLERE KÜÇÜK HATIRLATMAAYTEK TAZ – FEMİNİZMİN YALNIZ KADINLARIAYTEK TAZ – RAMANLILAR: BATMAN’IN SESSİZ GÜCÜAYTEK TAZ – RECEBANLILAR: BATMAN’IN NÜFUS DEPOSUAYTEK TAZ – ZEMBÎLFİROŞ İLE XATÛN: KAVUŞAMAYANLARIN EN SESSİZ ÇIĞLIĞIAYTEK TAZ – BATMAN’DA GECE SERİNLEME REHBERİAYTEK TAZ – KADER; YAZILMIŞ OLAN MI, YAZDIĞIMIZ MI?AYTEK TAZ – GILGAMIŞ: ÖLÜMLE SAVAŞAN İLK İNSANAYTEK TAZ – BATMANLI ŞEHMUS HAZER’İN POTAYA SIĞMAYAN HİKÂYESİAYTEK TAZ – BATMAN’DA DÜĞÜN SEZONU BAŞLADI: ALTIN YERİNE ÇEYREK SİMİT TAKILIYOR!AYTEK TAZ – BATMAN USULÜ KALDIRIMDA ÇAY MOLASIAYTEK TAZ – CHATGPT’YE SORDUK. BİR ŞEYTAN OLSAYDIN GENÇLERİ DİNDEN NASIL SOĞUTURDUN?AYTEK TAZ – OSMANÊ WERDO VE BATMAN FİLMİ!AYTEK TAZ – EMANET EKRANLARDA DEĞİL KALPLERDE SAKLANIRAYTEK TAZ – TRAFİKTE PASSAT, GÖNÜLDEN PETROLSPORAYTEK TAZ – STORY’SİZ MUTLULUK OLMAZMIŞ MEĞER!AYTEK TAZ – BİR MAHALLENİN KALBİ: YENİ MAHALLE İLKOKULUAYTEK TAZ – UÇMAK İÇİN DÜŞMEK GEREKİRAYTEK TAZ – NEWROZ ATEŞİAYTEK TAZ – BATMAN İSTATİSTİKLERİAYTEK TAZ – ZOR ŞARTLARAYTEK TAZ – KANSERAYTEK TAZ – EĞİTİM ŞARTAYTEK TAZ – HAYATINIZ SEÇTİĞİNİZ KADINDIRAYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI / BATMAN’DA 2024’TE NELER OLDU?KADİM TOPRAKLARIN MODERN ŞEHRİBatmanlı ÜnlülerGEÇMİŞTEN MEKTUP VARCAHİLİYE DÖNEMİ (M.S. 2024)Yazarın tüm yazıları →