☼21°BATMAN
SON DAKİKA

Köşe Yazısı

Aytek TAZ
Yazar
Aytek TAZ

AYTEK TAZ – GIYBET

İnsan bazen bir lokmayı ağzına koymadan önce defalarca düşünür. Haram mı, helal mi diye sorgular…

25.10.2026 19:12

İnsan bazen bir lokmayı ağzına koymadan önce defalarca düşünür. Haram mı, helal mi diye sorgular. Ama sıra bir insanın arkasından konuşmaya geldiğinde aynı hassasiyeti göstermez. Birinin kusurunu anlatır, özel hayatını ortaya döker, eksiklerini kahkahalar eşliğinde masaya yatırırız. Üstelik çoğu zaman kötü bir şey yaptığımızı bile düşünmeyiz.

Oysa Kur’an-ı Kerim, gıybeti öyle bir benzetmeyle anlatır ki insanın kendi davranışlarından utanması gerekir:
“Birbirinizin gıybetini yapmayın. Sizden biri, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz!” (Hucurât suresi, 12. ayet)
Düşünelim: Ölmüş bir insanın bedeninden bir parça et koparıp yemek kimin midesini bulandırmaz? İşte Rabbimiz, bir insanın arkasından konuşmayı bu kadar çarpıcı bir örnekle anlatıyor. Çünkü gıybet, yalnızca birkaç kelimeden ibaret değildir; bir insanın onurundan, itibarından ve haysiyetinden parça koparmaktır.
Peki, biz bu ayeti okuduğumuzda hiç kendimizi sorguluyor muyuz? Bir arkadaşımızın hatasını anlatırken, komşumuzun özel hayatını konuşurken, bir insanın arkasından “Ben doğruyu söylüyorum.” derken bu ayeti hatırlıyor muyuz?

Gıybetin en tehlikeli yanı, kendisine kolayca masum bir kılıf bulabilmesidir. “Ama doğru söylüyorum.” deriz. “Herkes zaten biliyor.” diye savunuruz kendimizi. Oysa bir sözün doğru olması, onu her yerde ve herkesle paylaşabileceğimiz anlamına gelmez. Bir insanın arkasından, duyduğunda hoşlanmayacağı bir şeyi söylemek gıybettir. Söylediğimiz şey gerçeği yansıtmıyorsa bu kez iftiradır. Gerçeği çarpıtmak da gerçeği gereksiz yere teşhir etmek de insanın dilini sorgulamasını gerektirir.

Asıl mesele, dilimizin ne kadar keskin olduğu değil, başkalarının hayatında ne kadar yara açtığıdır. Bizim için sıradan bir sohbet olan şey, bir başkası için derin bir kırgınlığa dönüşebilir. Biz konuşur, belki birkaç dakika sonra unuturuz; hakkında konuşulan insan ise sözlerimizin sonuçlarıyla uzun süre yaşar.
Üstelik bugün bir mesajla, bir ekran görüntüsüyle veya bir sosyal medya paylaşımıyla bir insanın kusurunu yüzlerce kişiye duyurabiliyoruz. Birinin yanlışını öğrenmiş olmak, onu herkese anlatma hakkını bize vermez. Her bildiğimizi söylemek zorunda değiliz. Bazen susmak, söylenebilecek en doğru sözdür.

Elbette her konuşma gıybet değildir. Bir haksızlığı önlemek, bir insanı zarardan korumak veya hakkını aramak için gerekli olan konuşmalarla birini küçültmek amacıyla yapılan konuşmalar aynı değildir. Burada belirleyici olan, sözümüzün amacı ve gerekliliğidir. Bir insanı korumak için konuşmak başka, onun kusurunu eğlenceye dönüştürmek bambaşkadır.
Belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şudur: Başkalarının kusurlarını konuşmaya ayırdığımız zamanın ne kadarını kendi kusurlarımızı düzeltmeye ayırıyoruz? Başkasının hatasını görmekte bu kadar başarılıyken kendi yanlışlarımız karşısında neden bu kadar kör olabiliyoruz? İnsan bazen kendi eksikleriyle yüzleşmek yerine başkalarının eksiklerini anlatarak kendisini daha iyi hissetmeye çalışır. Oysa ahlak, başkalarının hatalarını saymakla değil, kendi hatalarını görebilmekle başlar.

Gıybet çoğu zaman kalabalıklar içinde büyür. Biri konuşmayı başlatır, diğeri bir ayrıntı ekler, bir başkası daha ağır bir söz söyler. Herkes yalnızca bir cümle kurduğunu düşünür. Fakat o cümleler birleştiğinde bir insanın itibarı zedelenir. Böyle anlarda konuşulan kişiyi savunmak, konuyu değiştirmek veya o konuşmaya katılmamak bile önemli bir ahlaki duruştur.
Hucurât suresindeki bu ayet, yalnızca başkalarına yöneltilmiş bir uyarı değil, her birimizin vicdanına tutulmuş bir aynadır. Bir lokmanın haram olmasından korkarken dilimizle bir insanın hakkına girmekten neden aynı ölçüde korkmuyoruz? Soframızda gösterdiğimiz hassasiyeti, sözlerimizde neden gösteremiyoruz?

Bir daha bir insanın arkasından konuşmaya başladığımızda kendimize üç soru soralım: Söyleyeceğim şey doğru mu? Söylemem gerçekten gerekli mi? Aynı söz benim arkamdan söylense ne hissederdim?
Çünkü bazen susmak, yalnızca konuşmamak değil, bir insanın onurunu korumaktır.
İnsan, ölmüş kardeşinin etini yemekten tiksinir de kardeşinin itibarını diline dolamaktan neden bu kadar az rahatsızlık duyar?
Belki de asıl yüzleşmemiz gereken soru budur. Çünkü bazen en büyük tehlike, günah işlemekten çok, işlediğimiz günahı sıradan görmeye başlamaktır.

Sağlıcakla kalın…

Yazarın diğer yazıları

AYTEK TAZ – CENNETİN ÇOCUKLARIAYTEK TAZ – GÜÇ ZEHİRLENMESİAYTEK TAZ – KUTSAL YALNIZLIKAYTEK TAZ – ERKEK ERKEK GİBİ, KADIN KADIN GİBİAYTEK TAZ – OSMANLI TOKADIAYTEK TAZ – ALAMUT KALESİ’NİN GÖLGESİNDEAYTEK TAZ – İNSANIN DOKTORU KENDİSİDİRAYTEK TAZ – İMAN SIÇRAMASIAYTEK TAZ – SUÇ VE CEZAAYTEK TAZ – KALU BELÂ: DÜNYAYA GELMEDEN ÖNCE VERDİĞİMİZ SÖZAYTEK TAZ – İNSAN ÖMRÜAYTEK TAZ – KENDİMİZE AYIRMADIĞIMIZ BİR ÖMÜRAYTEK TAZ – KÖRLÜKAYTEK TAZ – FARK ETMEDİĞİMİZ NİMETLERAYTEK TAZ – ÜÇ HARFLİ BİR ALIŞKANLIĞIN TOPLUMSAL FATURASIAYTEK TAZ – ZAMAN HEPİMİZİ SİLECEKAYTEK TAZ – AŞKI KİME SORSAK?AYTEK TAZ – KUYUDAN GELEN DERSAYTEK TAZ – DERİN DONDURUCUYA DEĞİL, FAKİRİN SOFRASINAAYTEK TAZ – CRİSTİANO RONALDO BATMAN PETROLSPOR’A MI GELİYOR?AYTEK TAZ – BATMAN DENİNCE AKLA GELENLER AYTEK TAZ – BATMAN DEĞİL KÜÇÜK İSTANBUL MÜBAREKAYTEK TAZ – OKULUN KAPISINDAKİ KORKUNUN SORUMLUSU BİRAZ DA SENSİN!AYTEK TAZ – KIYASAYTEK TAZ – KUDÜS’ÜN ANAHTARINI TAŞIYAN ADAM SELAHADDİN EYYUBİAYTEK TAZ – VEDA HUTBESİAYTEK TAZ – AŞK ACISI MI? ONU BİR DE HZ. VAHŞİ’YE SORAYTEK TAZ – İNŞİRAHAYTEK TAZ – ALLAH’A ÇOCUKÇA İNANMAKAYTEK TAZ – DİL BELASI: “KONUŞA KONUŞA KAYBETTİKLERİMİZ”AYTEK TAZ – VELİLERE TAVSİYELER “ÇOCUKLUĞUN TELAFİSİ OLMAZ”AYTEK TAZ – BATMAN SANDIĞINIZ YER DEĞİLAYTEK TAZ – SUS!AYTEK TAZ – 2025”TE BATMAN’DA NELER OLDU?AYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI BİR UMUTAYTEK TAZ – RUTİN NİMETTİRAYTEK TAZ – ZAMAN HER ŞEYİ TERS YÜZ EDİNCE…AYTEK TAZ – KARANLIK YOLLARDAN GEÇİP SINIFI AYDINLATLARA…AYTEK TAZ – ERKEĞE ŞİDDETE HAYIR!AYTEK TAZ – GÜLÜŞÜNE ALDANMA, KARANLIK ÜÇLÜ YAKINDA OLABİLİRAYTEK TAZ – MAHREMİYETAYTEK TAZ – DİLAN: COŞKUNUN VE UMUDUN SESİAYTEK TAZ – NOVA ETKİSİ: HAYATIN GİZLİ LÜTFUAYTEK TAZ – GECE AĞACI ALTINDA: SEYDO VE SEYDİKO’NUN TRAJEDİSİAYTEK TAZ – KALPTEN KALBE EĞİTİM: VELİLERE KÜÇÜK HATIRLATMAAYTEK TAZ – FEMİNİZMİN YALNIZ KADINLARIAYTEK TAZ – RAMANLILAR: BATMAN’IN SESSİZ GÜCÜAYTEK TAZ – RECEBANLILAR: BATMAN’IN NÜFUS DEPOSUAYTEK TAZ – ZEMBÎLFİROŞ İLE XATÛN: KAVUŞAMAYANLARIN EN SESSİZ ÇIĞLIĞIAYTEK TAZ – BATMAN’DA GECE SERİNLEME REHBERİAYTEK TAZ – KADER; YAZILMIŞ OLAN MI, YAZDIĞIMIZ MI?AYTEK TAZ – GILGAMIŞ: ÖLÜMLE SAVAŞAN İLK İNSANAYTEK TAZ – BATMANLI ŞEHMUS HAZER’İN POTAYA SIĞMAYAN HİKÂYESİAYTEK TAZ – BATMAN’DA DÜĞÜN SEZONU BAŞLADI: ALTIN YERİNE ÇEYREK SİMİT TAKILIYOR!AYTEK TAZ – BATMAN USULÜ KALDIRIMDA ÇAY MOLASIAYTEK TAZ – CHATGPT’YE SORDUK. BİR ŞEYTAN OLSAYDIN GENÇLERİ DİNDEN NASIL SOĞUTURDUN?AYTEK TAZ – OSMANÊ WERDO VE BATMAN FİLMİ!AYTEK TAZ – EMANET EKRANLARDA DEĞİL KALPLERDE SAKLANIRAYTEK TAZ – TRAFİKTE PASSAT, GÖNÜLDEN PETROLSPORAYTEK TAZ – STORY’SİZ MUTLULUK OLMAZMIŞ MEĞER!AYTEK TAZ – BİR MAHALLENİN KALBİ: YENİ MAHALLE İLKOKULUAYTEK TAZ – UÇMAK İÇİN DÜŞMEK GEREKİRAYTEK TAZ – NEWROZ ATEŞİAYTEK TAZ – BATMAN İSTATİSTİKLERİAYTEK TAZ – ZOR ŞARTLARAYTEK TAZ – KANSERAYTEK TAZ – EĞİTİM ŞARTAYTEK TAZ – HAYATINIZ SEÇTİĞİNİZ KADINDIRAYTEK TAZ – KÖŞE YAZISI / BATMAN’DA 2024’TE NELER OLDU?KADİM TOPRAKLARIN MODERN ŞEHRİBatmanlı ÜnlülerGEÇMİŞTEN MEKTUP VARCAHİLİYE DÖNEMİ (M.S. 2024)Yazarın tüm yazıları →