Bazı filmler vardır, insanın zihninde bir hikâyeden çok daha fazlasını bırakır. Bittiğinde ekran kararır ama anlattıkları uzun süre insanın içinde yaşamaya devam eder. İran yapımı Cennetin Çocukları de benim için böyle filmlerden biri.
Filmde Ali, küçük kız kardeşinin ayakkabılarını kaybeder. Ancak bunu babasına söyleyemezler. Çünkü evde yeni bir ayakkabı alacak para yoktur. İki kardeş bir çift ayakkabıyı paylaşmak zorunda kalır. Kız kardeş sabah okula giderken ayakkabıları giyer, okuldan çıkar çıkmaz koşarak eve gelir ve Ali’ye teslim eder. Ali de o ayakkabılarla okuluna yetişmeye çalışır. Bir çift ayakkabı, iki çocuğun hayatında kocaman bir meseleye dönüşmüştür.
Sonra bir koşu yarışması düzenlenir. Ali yarışmaya katılır. Üstelik yarışmanın üçüncüsüne ayakkabı verileceğini öğrenir. Onun hayali birinci olmak değildir; tek istediği üçüncü olup kardeşine yeni bir çift ayakkabı kazandırmaktır. Yarış başlar, Ali koşar, koşar ve herkesi geride bırakarak birinci olur. Fakat beklenen sevinç yaşanmaz. Ali hıçkıra hıçkıra ağlar. Çünkü onun için birincilik, başarı değil, kardeşinin ayakkabısına ulaşamamak demektir.
İşte insanın boğazına düğümlenen yer tam da burasıdır. Bir çocuğun birinci olduğu için ağladığı bir dünya düşünün. Üstelik o çocuk, kazanmak için değil, kardeşinin bir çift ayakkabısı olsun diye koşmuştur.
Şimdi dönüp kendimize bakalım. Biz ne ara bu kadar değiştik?
Bugün ayakkabılarımız ayakkabılarla dolu. Dolaplarımızda giyilmeyi bekleyen onlarca çift var. Birini beğenmezsek diğerini giyiyoruz. Birkaç ay önce aldığımız ayakkabıyı artık eskimiş gibi görüyor, yenisinin hayalini kuruyoruz. Çocuklarımızın odaları oyuncaklarla dolu ama yine de yeni bir oyuncak istiyorlar. Tabletleri, telefonları, bilgisayarları var; fakat başkasının sahip olduğu bir şeyi gördüklerinde kendi sahip oldukları bir anda değerini kaybediyor.
Elbette burada çocukları suçlamak kolaycılık olur. Çünkü doyumsuzluğu onlara çoğu zaman biz öğretiyoruz. Her isteklerini yerine getirmeyi sevgi sanıyor, alamadıkları bir şey olduğunda üzülmesinler diye bütün imkânlarımızı zorluyoruz. Bir şey istediklerinde hemen alıyor, beklemeyi öğretmiyor, sahip olduklarının kıymetini anlatmayı ihmal ediyoruz. Sonra da hiçbir şeyden mutlu olmayan, elindekini beğenmeyen çocuklardan şikâyet ediyoruz.
Oysa bir çocuğa verilebilecek en güzel şey, istediği her şeye sahip olması değildir. Sahip olduklarının değerini bilmesidir. Beklemeyi, paylaşmayı, şükretmeyi ve bazen de yokluğun ne demek olduğunu öğrenmesidir. Çünkü her isteği karşılanan bir çocuk, zamanla istekleri karşılandığı için değil, karşılanmadığında mutsuz olduğu için yaşamaya başlar.
Bizim çocukluğumuzda belki her istediğimiz alınmazdı ama aldığımız bir şeyin kıymetini bilirdik. Yeni bir ayakkabı geldiğinde sevinirdik. Bir oyuncak yıllarca saklanır, bir eşya kolay kolay gözden çıkarılmazdı. Bugün ise bir şeyin değerini çoğu zaman ne kadar güzel olduğuyla değil, ne kadar yeni olduğuyla ölçüyoruz. Eskinin yerini yenisi, yenisinin yerini daha yenisi alıyor. Böyle böyle sahip olduklarımız artarken mutluluğumuzun azaldığını fark etmiyoruz.
Belki de asıl yoksulluk, bir çift ayakkabıya sahip olamamak değildir. Asıl yoksulluk, onlarca ayakkabısı olduğu hâlde hiçbirinden mutlu olamamaktır. Asıl eksiklik, istediğimiz her şeye ulaşabildiğimiz hâlde şükretmeyi unutmuş olmaktır.
Ali’nin hikâyesi bize yalnızca yoksulluğu anlatmıyor. Bir çift ayakkabının nasıl büyük bir mutluluğa dönüşebileceğini, kardeş sevgisini, fedakârlığı ve sahip olmanın kıymetini hatırlatıyor. Bize unuttuğumuz bir şeyi yeniden soruyor: Mutluluk gerçekten sahip olduklarımızın çokluğunda mı, yoksa sahip olduklarımızın değerini bilmekte mi?
Belki de artık çocuklarımıza daha fazla şey almak yerine, ellerindekilerle mutlu olmayı öğretmeliyiz. Onlara her zaman birinci olmanın önemli olmadığını, bazen üçüncü olmanın bile bir başkasını mutlu edebileceğini anlatmalıyız.
Çünkü Ali’nin gözyaşları, bir yarışmayı kaybetmenin değil, hayalini kurduğu bir mutluluğa ulaşamamanın gözyaşlarıydı. Bizim çocuklarımızın ise belki de yeniden öğrenmesi gereken şey, mutluluğun her zaman daha fazlasına sahip olmakla gelmediğidir.
Bir zamanlar bir çift ayakkabı iki kardeşe yetiyordu. Şimdi dolaplarımız ayakkabılarla dolu ama gönlümüz hâlâ bir türlü doymuyor.

